Σημεία Ενδιαφέροντος για τον Πολιτισμό
Μνημεία ιστορικού ενδιαφέροντος του Δήμου Καισαριανής
Στην Καισαριανή ευρίσκονται ορισμένα από τα αξιολογότερα μεσαιωνικά χριστιανικά μνημεία, όπως η Μονή Καισαριανής, η Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, η Μονή των Ταξιαρχών (Αστέρι), το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Κουταλέα (Κουταλά) και το πλέον φημισμένο μνημείο ελευθερίας του σύγχρονου ελληνισμού, το Μνημείο των εκτελεσμένων πατριωτών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής.
Bυζαντινά μνημεία της Kαισαριανής
Το μοναστήρι της Καισαριανής
Το μοναστήρι της Καισαριανής, βρίσκεται σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον. Η μονή αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου, είναι χτισμένη μέσα στο δασός, σε υψόμετρο 350 μ.
Αναφορικά με την προέλευση της ονομασίας του μοναστηρίου υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές.
Οι πιο γνωστές εκδοχές είναι:
- από κάποιον ηγούμενο Καισάριο, που λέγεται ότι είναι ο ιδρυτής της μονής,
- από την εικόνα της Θεοτόκου, που μεταφέρθηκε από την Καισάρεια,
- από κάποιον Καίσαρα που ανακαίνισε την εκκλησία κατά τη Βυζαντινή περίοδο
- από τη Συριανή, την κόρη του βασιλιά της Ελευσίνας Κελεού, καθώς λέγεται ότι στην περιοχή υπήρχε ναός που τελούνταν μυστήρια, όπως τα Ελευσίνια, τα οποία ονομάζονταν Σαισάρια.
- Υπάρχει, τέλος, και η εκδοχή της παραφοράς του ονόματος ο λαός που έκανε τον περίπατό του εκεί (σεργιανούσε) ονόμασε και την περιοχή σεργιάνι (περίπατος) και η ονομασία αυτή μεταβλήθηκε σε Σεργιανή, Συριανή και Καισαριανή. Το γεγονός, πάντως, είναι ότι στις αρχές του 13ου αι. στα γραπτά κείμενα η περιοχή αναφέρεται Συριανή αλλά και Καισαριανή. Με την ίδια ονομασία βρίσκουμε την περιοχή και σ' ένα μεταγενέστερο λαϊκό δίστιχο: "Στη Συριανή σεργιάνι και στην Πεντέλη μέλι και στο Δαφνί κρύο νερό που πίνουν οι αγγέλοι".
Ο κύριος ναός πρέπει να οικοδομήθηκε - στα θεμέλια παλαιοχριστιανικού ναού του 5ου - 6ου αι. μ.χ. - τον 11ο αι. μ.Χ. ή στις αρχές του 12ου, είναι τύπου εγγεγραμμένου σταυροειδούς. Ο νάρθηκας του ναού προστέθηκε, προφανώς την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όπως και το παρεκκλήσιο του Αγ. Αντωνίου, στη νότια πλευρά του ναού . Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό του ναού, οι οποίες χρονολογούνται τον 16ο αι. μ.Χ., έχουν ως πρότυπα την κρητική ζωγραφική και τη ζωγραφική του Άγιου Όρους.
Το μοναστήρι Καισαριανής είχε πλουσιότατη βιβλιοθήκη και απετέλεσε σημαντικό κέντρο φιλοσοφίας, όπου διδάξαν σημαίνοντες φιλόσοφοι και λόγιοι της εποχής (Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός κ.ά ).
H Mονή σταμάτησε τη λειτουργία της (όπως και σχεδόν όλα τα μοναστήρια του Yμηττού) το 1832 με απόφαση της αντιβασιλείας του Oθωνα.
Η Μονή των Ταξιαρχών - Αστερίου
Ανηφορίζοντας προς την κορυφή του Υμηττού, περνώντας πρώτα το μοναστήρι της Καισαριανής στη συνεχεία την Καλοπούλα, φθάνουμε στη μονή Tαξιαρχών, πιο γνωστή ως μονή Αστερίου σε ύψος 545 μ.
Η μόνη Tαξιαρχών λέγεται ότι έλαβε το όνομα "Αστερίου" από τον Όσιο Λουκά τον Στειριώτη, ιδρυτή της ομώνυμης βοιωτικής μονής, ο οποίος ήλθε στην Αθήνα έφηβος το 920 μ.Χ. Χρονολογείται περίπου στον 11ο αι. μ.Χ. και σύμφωνα με τις πηγές ήταν μετόχι του μοναστηρίου Καισαριανής.
Η παλαιά μονή διατηρείται ως σήμερα ακέραιη και περιλαμβάνει τον φρουριακής μορφής περίβολο, 2 πτέρυγες κτηρίων και το καθολικό. Οι εσωτερικές επιφάνειες του ναού φέρουν τοιχογραφίες του 16ου αι.
Η μονή Αγίου Γεωργίου (Κουταλέα ή Κουταλά)
Η μονή του Άγιου Γεωργίου (κοντά στο Δημοτικό Nεκροταφείο Bύρωνα) αναφέρεται ως μετόχιο της μονής Καισαριανής και, προφανώς, ιδρύθηκε αργότερα από τη μονή αυτή.
Η ονομασία της, σύμφωνα με τη μυθολογία, προέρχεται από τους άθλους του Ηρακλή. Συγκεκριμένα, ένας από τους άθλους ήταν και η εξολόθρευση του λιονταριού που ζούσε στις βουνοκορφές του Κιθαιρώνα. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ηρακλής φόνευσε το λιοντάρι του Κιθαιρώνα με ένα πελώριο ρόπαλο από γερό ξύλο, που λεγόταν κουτάλη και το οποίο μετέφερε στην περιοχή, που έλαβε και το όνομα Κουταλά.
Ο ιστορικός Κ. Ορλανδός αναφέρει ότι το κανονικό όνομα είναι Κουταλάς και προέρχεται από τη γνωστή οικογένεια των Κουταλάδων. Παρά το γεγονός ότι οι πληροφορίες για τη μονή αυτή είναι ελάχιστες, φαίνεται ότι από την αρχαιότητα λειτουργούσε ως χώρος θρησκευτικής λατρείας.
Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Πρόδρομου
Η μονή του Άγιου Ιωάννου του Πρόδρομου βρίσκεται σε εξαιρετική τοποθεσία λίγο έξω από τη σημερινή κατοικημένη περιοχή της Καισαριανής σε ύψος 300 περίπου μέτρων.
Είναι αφιερωμένη στην αποτομή της κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Πρόδρομου. Σύμφωνα με τις ελάχιστες υπάρχουσες μαρτυρίες, η μονή πρέπει να ιδρύθηκε τον 11ο αι. και ύστερα, όπως και τα υπόλοιπα μοναστήρια του Υμηττού. Ο δε αρχιτεκτονικός της ρυθμός παρακολουθεί αυτόν των υπόλοιπων μοναστηριών. Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Πρόδρομου λειτουργεί και σήμερα ως γυναικεία μοναστική κοινότητα. Οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει στη μονή από τη δεκαετία του 1950 και ύστερα ευπρέπισαν μεν τη μονή, αλλά, καθιστούν δυσδιάκριτη την ιστορία του.
«Βρύσες Κουκλουτζά»
Πρόκειται για το πέτρινο μνημείο στην πλατεία του Μητροπολιτικού Ιερού ναού Αγίου Νικολάου που αναπαριστά τις εννέα βρύσες του μικρασιατικού χωριού Κουκλουτζά Η. υλοποίηση του μνημείου «Βρύσες Κουκλουτζά» έγινε από το δήμο Καισαριανής, μετά την αποδοχή σχετικής πρότασης του Καισαριανιώτικου συλλόγου Αλληλοβοήθειας «Ο Κουκλουτζάς».
Σκοπευτήριο: Μνημείο των εκτελεσμένων πατριωτών
Αποτελεί φόρο τιμής σε όσους εκτελέστηκαν από τους κατακτητές Γερμανούς στο σκοπευτήριο της Καισαριανής (στο «θυσιαστήριο της λευτεριάς»} κατά την περίοδο της Ναζιστικής κατοχής. Είναι το κεντρικό σημείο εκδηλώσεων του Δήμου.
|
