Δράσεις Δήμου για το Περιβάλλον
Φαινόμενο Θερμικής Νησίδας
Ο Δήμος Καισαριανής, συμμετέχει σε ένα Ευρωπαϊκό πρόγραμμα με θέμα την «καταπολέμηση του φαινομένου θερμικής νησίδας στις Ευρωπαϊκές πόλεις». Οι άλλες Ευρωπαϊκές πόλεις που συμμετέχουν στο πρόγραμμα είναι το Λονδίνο, το Παρίσι, η Ρώμη, η Σεβίλλη, το Πόρτο, το Έσσεν, καθώς και το Τελ Αβίβ.
Στο ίδιο πρόγραμμα συμμετέχουν Πανεπιστήμια από τις προαναφερόμενες πόλεις, καθώς και το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης. Συντονιστής έργου είναι το Τμήμα Φυσικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Καθηγητής Μάνθος Σανταμούρης).
Σύμφωνα με το πρόγραμμα : «…η πιο σημαντική συνέπεια από την αστική ανάπτυξη είναι η τροποποίηση των βιοφυσικών χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος(…) Το φαινόμενο της θερμικής νησίδας, το οποίο ουσιαστικά κατακρατεί τους ατμοσφαιρικούς ρύπους, αποτελεί σημαντικό ερευνητικό πεδίο στην Ευρώπη(…) δεδομένων τόσο των αρνητικών επιπτώσεων που επιφέρει από πλευράς ποιότητας ζωής, όσο και με τις κοινωνικοοικονομικές του προεκτάσεις(…) Οι επιπτώσεις του φαινομένου στην ποιότητα ζωής, στο αστικό περιβάλλον και στη ρύπανση, στη ζήτηση ενέργειας και φυσικών πόρων και στη κοινωνικοοικονομική ζωή των αστικών κέντρων, θα εξεταστούν μέσω εκτεταμένων μετρήσεων σε μια σειρά Ευρωπαϊκές πόλεις(…) Τα αποτελέσματα του προτεινόμενου έργου αναμένεται να αποτελέσουν ένα σημαντικό και χρήσιμο εργαλείο σε όλους όσους εμπλέκονται στον αστικό σχεδιασμό…».
Στα πλαίσια του προγράμματος, εξετάστηκαν με εκτεταμένες μετρήσεις στον Δήμο Καισαριανής, οι επιπτώσεις του φαινόμενου στην ποιότητα ζωής, στη ρύπανση, στη ζήτηση ενέργειας και φυσικών πόρων και στην κοινωνικοοικονομική ζωή των αστικών κέντρων.
Οι μετρήσεις αυτές θα χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια για την εκτίμηση κάποιων παραμέτρων, όπως η αύξηση της εσωτερικής θερμοκρασίας, η ζήτηση ενέργειας κλπ. Θα εξεταστούν επίσης διαθέσιμες τεχνικές, οι οποίες μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση των αρνητικών συνεπειών του φαινόμενου.
Τέλος, πραγματοποιήθηκε ανάλυση των αποτελεσμάτων της μελέτης, για να προκύψουν μεθοδολογίες και εργαλεία χρήσιμα σε όσες πόλεις εμφανίζουν ή κινδυνεύουν να εμφανίσουν το ίδιο πρόβλημα.
Μετρήσεις ρύπων στα σχολεία του Δήμου
Από την Ομάδα Μελετών Κτιριακού Περιβάλλοντος του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (η οποία συμμετέχει και στο προηγούμενο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα), έγιναν μετρήσεις και έλεγχος του ατμοσφαιρικού αέρα των χώρων διδασκαλίας των σχολικών κτιρίων της Καισαριανής, προκειμένου να βελτιωθούν οι συνθήκες λειτουργίας τους. Οι μετρήσεις και ο έλεγχος έγιναν για τον προσδιορισμό των επιπέδων θερμικής άνεσης, την καταγραφή των κυριοτέρων ρύπων και τις επιπτώσεις τους σε μαθητές και διδάσκοντες. Επίσης, προέκυψαν πρακτικά συμπεράσματα σχετικά με την αξιολόγηση της εγκατάστασης, με στόχο την εκτίμηση της ποιότητας του αέρα, για τη βελτιστοποίηση των εσωτερικών συνθηκών στους χώρους των αιθουσών διδασκαλίας.
Ανάδειξη του υδατικού πλούτου της Καισαριανής
Ο σκοπός αυτής της επιστημονικής μελέτης (που επίσης εντάσσεται σε Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα), είναι η ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών αποθεμάτων της Καισαριανής, ώστε να συμβάλλει στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Εφαρμογή ψυχρών υλικών σε σχολικά κτίρια
Η Ομάδα Μελετών Κτιριακού Περιβάλλοντος -μετά από συμφωνία με τον Δήμο και τον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων ΟΣΚ- προωθεί μελέτη που αφορά την «Εφαρμογή Ψυχρών Υλικών σε Σχολικά Κτίρια».
Όπως αναφέρει η αρμόδια της μελέτης κ. Μαργαρίτα Ασημακοπούλου, λέκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών: «Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχολικά κτίρια είναι η έλλειψη θερμικής άνεσης κατά τη διάρκεια της θερμής περιόδου δεδομένου ότι η θερμοκρασία του περιβάλλοντος παρουσιάζει υψηλές τιμές ακόμα και κατά τους μήνες Μάιο – Ιούνιο κατά τους οποίους τα σχολεία λειτουργούν. (…) Ένας τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού αποτελεί η χρήση ψυχρών υλικών στο κέλυφος του κτιρίου. Ψυχρά λέγονται τα υλικά που χαρακτηρίζονται από α) υψηλή ανακλαστικότητα στην ηλιακή ακτινοβολία και β) υψηλό συντελεστή εκπομπής στην υπέρυθρη ακτινοβολία. Τα ψυχρά υλικά έχουν την ιδιότητα να αναπτύσσουν χαμηλότερη επιφανειακή θερμοκρασία συγκριτικά με άλλα υλικά που παρουσιάζουν υψηλή απορρόφηση ηλιακής ακτινοβολίας και μικρή εκπομπή στο υπέρυθρο. (…) Η εφαρμογή ψυχρών υλικών/ επιχρισμάτων αποτελεί κατάλληλη επιλογή τόσο για νεόδμητα όσο και υφιστάμενα σχολικά κτίρια. Η επίδραση από την εφαρμογή των ψυχρών επιχρισμάτων σε επίπεδο κτιρίου μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες θερμικής άνεσης και να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας για δροσισμό ενώ σε επίπεδο πόλης μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας του αέρα λόγω φαινομένων μεταφοράς θερμότητας και συνεπώς να βελτιώσει τις συνθήκες θερμικής άνεσης σε εξωτερικούς χώρους συμβάλλοντας έτσι στην αντιμετώπιση του φαινόμενου της αστικής θερμικής νησίδας».
Από εργαστήριο της Ομάδας Μελετών Κτιριακού Περιβάλλοντος του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, προτείνεται να εκτελεσθούν οι ακόλουθες εργασίες, με στόχο τη μελέτη της επίδρασης στη θερμική άνεση από την εφαρμογή των ψυχρών επιχρισμάτων στο κέλυφος του σχολικού κτιρίου:
1.Εκτίμηση των συνθηκών θερμικής άνεσης στο υφιστάμενο σχολικό κτίριο:
•Μετρήσεις της θερμοκρασίας και σχετικής υγρασίας του αέρα στο εσωτερικό του σχολικού κτιρίου (σε επιλεγμένο αριθμό αιθουσών, γραφείων). Οι μετρήσεις θα πραγματοποιηθούν κατά τη θερμή περίοδο με χρήση ειδικού ηλεκτρονικό καταγραφικού θερμομέτρου – υγρομέτρου.
•Ερωτηματολόγια και προσωπικές συνεντεύξεις με στόχο την καταγραφή των προβλημάτων θερμικής άνεσης των χρηστών του κτιρίου.
2.Επιλογή των κατάλληλων ψυχρών επιχρισμάτων για την εφαρμογή στο σχολικό κτίριο.
3.Μελέτη προσομοίωσης με χρήση ειδικού λογισμικού η οποία θα έχει ως στόχο την εκτίμηση της επίδρασης στη θερμοκρασία του εσωτερικού αέρα που προκύπτει από τη εφαρμογή των ψυχρών επιχρισμάτων στο σχολικό κτίριο.
4.Εφαρμογή των ψυχρών επιχρισμάτων στο σχολικό κτίριο.
5.Πειραματική αξιολόγηση της ικανότητάς των ψυχρών επιχρισμάτων να βελτιώσουν τις συνθήκες θερμικής άνεσης στο εσωτερικό του σχολικού κτιρίου. Θα πραγματοποιηθούν μετρήσεις της θερμοκρασίας και σχετικής υγρασίας του αέρα στο εσωτερικό του σχολικού κτιρίου (σε επιλεγμένο αριθμό αιθουσών, γραφείων). Οι μετρήσεις θα πραγματοποιηθούν κατά τη θερμή περίοδο με χρήση ειδικού ηλεκτρονικό καταγραφικού θερμομέτρου–υγρομέτρου.
Πρόγραμμα δημοσίων κτιρίων για ενεργειακά αποδοτικά κτίρια
Παράλληλα με τη συνεργασία που έχει ο Δήμος με το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθήνας, αναζητά συνεργασίες με άλλους κρατικούς φορείς και εκπαιδευτικά κέντρα χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για εκπόνηση μελετών που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος και την αναβάθμιση του κτισμένου χώρου και της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Σε αυτό το πλαίσιο ο Δήμος Καισαριανής έχει δηλώσει συμμετοχή σε δύο προγράμματα με στόχο την έρευνα (σε επίπεδο τοπικής πρωτοβουλίας) σε θέματα οικονομίας των φυσικών πόρων του πλανήτη και της ανοικοδόμησης περιοχών, κατασκευάζοντας ενεργειακά αποδοτικά κτίρια. Συντονιστής αυτών των προγραμμάτων είναι η Τοσκάνη και αναμένεται η τελική έγκριση και χρηματοδότηση των προγραμμάτων αυτών από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Δήμος Καισαριανής έχει ενταχθεί στο δεύτερο ερευνητικό πρόγραμμα σε συνεργασία με την Ομάδα Μελετών Κτιριακού περιβάλλοντος του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (υπεύθυνος Καθηγητής Μάνθος Σανταμούρης).
Σε αυτό το δεύτερο πρόγραμμα στόχος είναι να καθοριστούν κριτήρια σχεδιασμού για παλιά και νέα κτίρια, διαδικασιών και υλικών για τη δημιουργία μεθόδων κατασκευής που να είναι συμβατές με το περιβάλλον. Αυτός ο στόχος είναι μέρος της δράσης για εξοικονόμηση ενέργειας, με έμφαση στην προώθηση και χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα κτίρια.
Μέσω της έρευνας ο σχεδιασμός κριτηρίων μπορεί να προταθεί και να προωθηθεί με σκοπό να δημιουργηθεί μια ρυθμιστική πολιτική για τον καθορισμό σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, τεχνικών κανονισμών για μια βάση δεδομένων στο σχεδιασμό των κτιρίων.
Τα αποτελέσματα της έρευνας θα χρησιμοποιηθούν σε εκπαιδευτική καμπάνια προς σχεδιαστές, τεχνικούς, δημόσιες υπηρεσίες και σε όσους διαχειρίζονται τα κρατικά κτίρια, μέσω ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, διασκέψεων, σεμιναρίων και έκδοσης κανονισμών για την ενεργειακή απόδοση των δημόσιων κτιρίων.
